Słownik piwnych pojęć

Zródło: WP | 19 lipca 201619 lipca 2016

Coraz chętniej sięgamy po inne odmiany piwa niż jasny i lekki lager, coraz dokładniej przyglądamy się też etykietom na butelkach oraz terminologii, która stosowana jest w świecie piwowarstwa. Dziś prezentujemy zestawienie pojęć, których znajomość przybliży nas do bogactwa piwnego świata. Z taką ściągą łatwiej będzie następnym razem dokonać wyboru idealnego piwa na upalny dzień albo deszczowy wieczór.

APA

APA (skrót od: American Pale Ale) to jeden z piwnych stylów, będących symbolem piwnej rewolucji. Oznacza aromatyczne piwo górnej fermentacji, wytwarzane z amerykańskich odmian chmielu, z których wydobywają się przyjemne cytrusowe nuty. Jednym z przedstawicieli tego stylu jest Żywiec APA, które wytwarzane jest przy użyciu odmian chmielu: chinook, citra, magnun, amarillo i centennial.
 Żywiec APA
Żywiec APA (fot. Żywiec)

Białe

Kolejna odmiana, która wyrosła na fali popularności innych stylów niż klasyczne jasne pełne. Moda na piwo białe przyszła z Belgii, gdzie już blisko 500 lat temu warzono piwo typu witbier. Jest to piwo pszeniczne, które charakteryzuje się jasną barwą. Jest ono orzeźwiające i doskonale gasi pragnienie, dlatego szczególnie dobrze sprawdza się w czasie upałów.
 Żywiec Białe
Żywiec Białe (fot. Żywiec)

Bock

Znane również jako koźlak. To piwo o bogatej tradycji – jego korzenie sięgają XIII wieku. Charakteryzuje je ciemna, bursztynowa barwa, a także bogaty aromat i złożony, mocny smak. Do jego wytworzenia wykorzystuje się kilku odmian słodu, najczęściej: monachijskiego, karmelowego i pilzneńskiego.
 Żywiec Bock
Żywiec Bock (fot. Żywiec)

Brzeczka

Wykorzystywany w browarnictwie półprodukt, który jest efektem filtracji zacieru – mieszaniny składającej się z wody oraz słodu. Mówimy wówczas o brzeczce przedniej. Ma ona gęstą i klarowną konsystencją. W kolejnym etapie brzeczka jest gotowana w kotle warzelnym. W czasie tego procesu może zostać dodany do niej np. chmiel. Wówczas powstaje tzw. brzeczka chmielona.

Chmiel

Jeden ze składników piwa, który decyduje o jego goryczkowym smaku oraz bogatym aromacie. Ma również właściwości konserwujące. W piwowarstwie wykorzystuje się szyszki tej rośliny. Chmiel pełni funkcję przyprawy, która ma wpływ na charakter uwarzonego piwa. Nie jest jednak niezbędny w jego produkcji. Na całym świecie istnieje ponad 100 odmian chmielu.
Szyszki chmielowe
Szyszki chmielowe (fot. Żywiec)

Dojrzewanie

Wbrew pozorom dojrzewać musi nie tylko wino. Temu samemu procesowi poddawane jest również piwo. Ma on miejsce już po zakończeniu fermentacji. W jego trakcie napój osiąga pełnię smaku i aromatu. Czas dojrzewania może się kształtować różnie w zależności od odmiany piwa, z jaką mamy do czynienia. Najbardziej wymagające piwa (np. porter bałtycki) potrzebują nawet sześciu miesięcy.

Ekstrakt

Tajemniczy zapis, który podawany jest na etykiecie tuż obok informacji o zawartości alkoholu. Ekstrakt oznacza zawartość cukrów w brzeczce tuż przed rozpoczęciem procesu fermentacji. Część wspomnianych cukrów zostaje podczas procesu fermentacji zamieniona w alkohol. Zawartość ekstraktu ma zatem wpływ na poziom alkoholu (im wyższy poziom ekstraktu, tym wyższy poziom alkoholu), ale również np. na intensywność smaku.

Fermentacja

Jest to jeden z kluczowych momentów produkcji piwa. Podczas tego etapu ma miejsce zadawanie brzeczki drożdżami. Następnie w wyniku ich pracy dochodzi do rozkładu cukrów na alkohol i dwutlenek węgla. Warto dodać, że wyróżniamy dwa rodzaje fermentacji: górną i dolną. Piwa powstałe w wyniku górnej fermentacji to piwa typu ale. W procesie dolnej fermentacji wytwarzane są piwa typu lager.

Filtracja

To proces polegający na usuwaniu z gotowego piwa osadów, m.in. drożdży, garbników i innych powodujących zmętnienie piwa. Dzięki temu zabiegowi napój staje się klarowny. W przypadku niektórych odmian piwa nie stosuje się jednak filtracji. Tak dzieje się m.in. w przypadków piw pszenicznych. Brak filtracji powoduje, że wiele cennych składników odżywczych pozostaje w piwie, wpływając m.in. na bogactwo jego smaku.

Lager

Piwo dolnej fermentacji, do którego stosuje się określoną odmianę drożdży. Jego fermentacja przebiega w niższej temperaturze, wymaga też krótszego okresu leżakowania niż w wypadku piw górnej fermentacji (ale). Lagery uchodzą za piwa lżejsze, choć nie jest to regułą. Do reprezentacji lagerów należy bowiem nie tylko popularne jasne pełne, ale także np.: porter bałtycki, marcowe czy bock.

Marcowe

Piwo typu lager. Jego nazwa (pochodzi od niemieckiego Märzen) nawiązuje do miesiąca, w którym tradycyjnie jest warzone. Marcowe odznacza się piękną bursztynową barwą i delikatnym słodowym aromatem. W Niemczech spopularyzowała się tez inna jego nazwa – Oktoberfestbier. Jest ono bowiem najpopularniejszym trunkiem, który rozlewany jest podczas słynnego piwnego festiwalu Oktoberfest.
 Żywiec Marcowe
Żywiec Marcowe (fot. Żywiec)

Pasteryzacja

Proces termiczny, który konserwuje napój i gwarantuje, że w piwie nie ostają się żadne mikroorganizmy. Dzięki temu dłużej zachowuje ono świeżość. Wbrew pojawiającym się często opiniom, pasteryzacja nie jest zjawiskiem mającym zły wpływ na walory smakowe piwa. Wiele z doskonałych piw, które dostępne są na rynku, poddawanych jest pasteryzacji.

Porter

Piwo górnej fermentacji o czarnej barwie i intensywnym smaku, które wywodzi się z Anglii i warzone było już w XVIII w. Na tradycji angielskich porterów wyrósł porter bałtycki, który jest piwem dolnej fermentacji. Zgodnie z popularną opinią, to w Polsce powstają najlepsze piwa reprezentujące ten styl. Najbogatszą historię ma Żywiec Porter, który warzony był już w 1881 r. To piwo, które obfituje w nuty kawowe i czekoladowe.
 Żywiec Porter
Żywiec Porter (fot. Żywiec)

Saison

Piwo typu Saison wywodzi się z Belgii. To niefiltrowany napój, który wyróżnia bogaty aromat. Smak Saison w którym nuty słodowe przełamane są chmielową goryczką i skórką z gorzkiej pomarańczy. Saison, ze względu na swoje orzeźwiające właściwości, gasił pragnienie latem. Dziś o jego walorach może przekonać się każdy.
 Żywiec Saison
Żywiec Saison (fot. Żywiec)

Skala Ballinga

Służy do pomiaru zawartości cukrów w brzeczce. Parametr ten obrazowany jest poprzez °Blg. W browarnictwie skalę tę stosuje się do oceny gęstości ekstraktu.

Słód

Jeden z głównych, obok wody, składników piwa. Słód to w rzeczywistości odpowiednio przygotowane ziarna zbóż. Rodzaje słodu, użyte w procesie produkcji piwa, mają wpływ nie tylko na smak i aromat, ale również na jego barwę. Np. słody palone odpowiadają za ciemną barwę piwa. Od rodzaju słodu uzależnione są również aromaty, które można znaleźć w piwie, np. chlebowe, biszkoptowe, czekoladowe czy kawowe.

Szkło

Bardzo ważny element degustacji piwa, mający wpływ na smak oraz aromat złocistego trunku, a także np. na obfitość piany czy sposób uwalniania się gazu. Do piw reprezentujących różne style powinno się stosować odpowiednie rodzaje szkła. Do piwa marcowego służy kufel, porter najlepiej smakuje i prezentuje się w pokalu, a podczas degustacji bocka najlepiej sięgnąć po szkło degustacyjne typu snifter.
Piwa Żywiec - szkło
Piwa Żywiec – szkło (fot. Żywiec)

Warka

Jednostka miary, która odnosi się do porcji brzeczki uwarzonej jednorazowo z danej porcji słodu w trakcie procesu warzenia.

Warzenie

Termin ten ma dwojakie znaczenie. W powszechnym, szerokim znaczeniu odnosi się do całego procesu, którego efektem jest wytworzenie piwa. Wśród kolejnych etapów warzenia piwa ma miejsce: przygotowanie zacieru, jego filtracja, gotowanie brzeczki, fermentacja, a potem leżakowanie. Precyzyjnie, w nomenklaturze piwowarskiej, warzenie oznacza po prostu gotowanie brzeczki – często z dodatkiem chmielu - w kotle warzelnym.

Woda

Kluczowy składnik piwa, który ma olbrzymi wpływ na jakość uwarzonego piwa. Czystość wody, jej twardość oraz inne parametry decydują o tym, z jakim produktem będziemy mieli finalnie do czynienia.
Piwa Żywiec
Piwa Żywiec (fot. Żywiec)

Zacier

To nic innego jak mieszanina, w skład której wchodzi zmielony słód oraz woda o odpowiednio dobranej temperaturze. Etap produkcji piwa, w którym mieszany jest słód z wodą i podczas którego uwalniają się naturalne słodowe enzymy .

Przeczytaj także